Referentie gemeente Oss

“Het gaat niet om de middelen die je inkoopt, maar om de maatschappelijke effecten die je wilt bereiken” Thijs van Kessel, wethouder Oss:

In de periode 2018 – 2022 stond de gemeente Oss voor enkele grote uitdagingen op het gebied van zorg, welzijn en gezondheid. Het betrof onderwerpen die voor burgers, maar ook voor veel gemeenteraadsleden, weinig concreet zijn. Wethouder Thijs van Kessel: “Dat betekent dat je een traject moet opzetten dat ook voor niet-specialisten werkbaar is, want uiteindelijk zullen zij een besluit moeten nemen.” Hoe de gemeente Oss dat aanpakte, leest u hieronder.


Traject 1: doorcentralisatie van beschermd wonen
In 2018 trad Thijs van Kessel aan als wethouder in Oss voor onder meer zorg, welzijn en gezondheid. Een uitdagende portefeuille, niet in de laatste plaats omdat de gemeente Oss trekker was van een regionaal traject voor de doordecentralisatie van beschermd wonen. Doelstelling: de plaatsen waar mensen met een psychische kwetsbaarheid wonen, meer ‘ambulantiseren’. Met andere woorden: de gemeente wilde deze mensen niet meer wegstoppen in een instelling, maar in hun buurt of wijk onderdeel van de samenleving laten zijn. Daardoor kunnen ze beter deelnemen aan de maatschappij, met wat ondersteuning vanuit de minder kwetsbare burgers om hen heen. Dat stimuleert de gemeenschapsvorming.

Een onderwerp als doordecentralisatie van beschermd wonen is voor inwoners en gemeenteraadsleden weinig concreet. Toch even iets anders dan het uitgeven van bouwkavels of het verzorgen van het gemeentelijk groen. Het college besloot zich daarom kwetsbaar op te stellen: niet doen alsof ze precies wisten wat er moest gebeuren, maar open en eerlijk aangeven dat samenwerking en hulp wenselijk was. Daartoe werd Tim Robbe ingeschakeld. Tim werkt al decennia voor diverse gemeentes en weet als geen ander hoe gemeentes hun beleid kunnen concretiseren. Thijs: “Tim leerde ons anders te kijken naar vraagstukken. Het gaat niet om de middelen die je inkoopt, maar om wat die middelen je gaan brengen. Welke maatschappelijke effecten willen we bereiken, welke doelen willen we realiseren en welk proces moet je daarvoor in gang zetten? Je doet dus eerst een stapje terug. We gingen ook opnieuw nadenken over onze eigen rol.”

Traject 2: de invulling van het welzijnsdomein
Thijs vervolgt: “Zo kwamen we op een ander vraagstuk dat speelde binnen de gemeente: de samenwerking met Ons Welzijn, onze partner op het gebied van onder meer buurtwerk, jongerenwerk, schuldhulpverlening en sociale raadslieden.” De gemeente deed al jaren zaken met deze organisatie, maar de samenwerking verliep na al die jaren wat stroef. De gemeenteraad was al langere tijd niet tevreden over de invulling van de dienstverlening. Daardoor werd de aanbieder wat onzeker en durfde deze niet altijd ‘nee’ te zeggen tegen opdrachten die eigenlijk niet zo bij de organisatie pasten. 

Het werd tijd om de samenwerking tegen het licht te houden, wederom onder begeleiding van Tim. Oude denkpatronen en gewoonten werden losgelaten en de betrokkenen werd een spiegel voorgehouden: is de manier waarop we de zaken al jaren aanpakken, nog steeds de beste? “Dankzij de aanpak van Tim konden we de wijze van samenwerken, de inkoopprocedure en de taken die we hadden belegd bij Ons Welzijn, loslaten en eerst kijken naar welke maatschappelijke effecten we teweeg wilden brengen. Van daaruit konden we vervolgens beredeneren wat we daarvoor moesten doen, welke verwachtingen we hadden ten aanzien van Ons Welzijn, hoe we de taken konden concretiseren en welke beleidsuitgangspunten we daarvoor aan de voorkant moesten vastleggen.”

Tim hielp bij het opknippen van het traject in ‘hapklare brokken’: deeltrajecten zoals jongerenwerk, sociaal raadsliedenwerk en jeugdzorg. Dat veranderde niets aan de inhoud, maar er ontstond wel een duidelijke structuur. “Zo konden we makkelijker het gesprek hebben over die deelgebieden: willen we op dit deeldomein werken met een subsidie, een leveringsovereenkomst of een inkoopcontract? Het grote voordeel is dat je dan niet al aan de voorkant keuzes hoeft te maken over de verdeling van de uren – bijvoorbeeld over jeugdzorg en ouderenzorg, preventie en cure. In plaats daarvan kijk je echt met de gemeenteraad naar de maatschappelijke effecten die je wilt realiseren en welke dan het zwaarst wegen.”

Ook ditmaal was openheid cruciaal. “We hebben direct met de raad afgesproken dat we open het gesprek zouden ingaan. Bij iedere stap hebben we met elkaar bekeken welke keuzes we moesten maken, welke informatie daarvoor nodig was, en of we het vertrouwen hadden om met elkaar die stap te zetten. Dat was spannend, ook voor onze welzijnsaanbieder. Maar net als de raad konden zij uiteindelijk met vertrouwen in het traject stappen.”

Verrassende uitkomst
Thijs kreeg vanuit de gemeenteraad positieve reacties op het traject en op Tim Robbe. De raadsleden voelden zich echt onderdeel van het hele proces. Wat enorm werd gewaardeerd, was dat alle vaste aannames werden losgelaten. Ons Welzijn was niet bij voorbaat al de aangewezen partner en een subsidierelatie was evenmin een vast gegeven. Er werd niets ‘opgelegd’ aan de gemeenteraad.

“Dat leverde een verrassende uitkomst op: de subsidierelatie bleek alsnog de beste oplossing en Ons Welzijn de beste partner. Ik ben er best trots op dat we de verslechterde relatie tussen de gemeenteraad en de welzijnsorganisatie hebben weten om te buigen naar een gezamenlijk besef van hoe we onze gemeente mooier kunnen maken en wat daarin ieders rol is.” Ook vanuit de inwoners van Oss ontving en ontvangt Thijs positieve geluiden. “Zaken die goed verlopen, blijven bij de ambtenaren liggen – pas als er iets fout gaat, belanden ze op mijn bureau. Maar ik krijg veel enthousiaste reacties over Ons Welzijn en hun aanpak. Dat is waar je het voor doet: de samenleving.”  

Het traject rondom de doordecentralisatie van beschermd wonen leverde eveneens mooie neveneffecten op. “Andere gemeentes vragen ons hoe we dit traject hebben aangepakt en tot deze aanpak zijn gekomen. Het is in onze rol weleens moeilijk om toe te geven dat je ergens mee worstelt of het antwoord niet direct weet. Onze rol is immers om alles te weten en te organiseren. Maar door ons kwetsbaar op te stellen, hebben we ook andere gemeentes kunnen helpen in de vorm van kennis of door hen te behoeden voor onhandige keuzes. Dat is een prettige gedachte.”

Meer weten?
Herkenbare thematiek? Lees dan “Puzzelen in het sociaal domein – doelgericht werken, inkopen en managen” van de hand van Tim Robbe. Of luister naar de podcast “The whole shabang van het sociaal domein”, waarin Tim in gesprek gaat met Marije van den Berg over politieke keuzes, helder beleid en passende uitvoering. Rechtstreeks contact opnemen met Tim kan natuurlijk ook: bel 06 4258 5502 of mail naar robbe@victoradvocaten.nl.

Deel dit bericht:

Gerelateerd